Thiên kiến xác nhận khi đọc lời luận là gì?

Ta dễ nhớ thông tin hợp niềm tin sẵn có và bỏ qua phần trái chiều.

Bạn từng đọc một mô tả tính cách và thấy “đúng quá trời”, rồi chia sẻ cho bạn bè, và họ cũng nói y như vậy về mô tả của họ? Đó là một hiện tượng tâm lý rất thú vị. Hiểu nó không làm mất đi niềm vui khi đọc lá số, mà giúp bạn giữ được sự tỉnh táo.

Thiên kiến xác nhận là gì

Thiên kiến xác nhận là xu hướng tìm kiếm, ghi nhớ và diễn giải thông tin theo hướng ủng hộ điều mình đã tin. Khi đọc một lời luận, ta dễ để ý những câu hợp với trải nghiệm của mình và lướt qua những câu không hợp. Sau đó, trí nhớ chỉ còn lại “nhiều chỗ đúng”, và ta có ấn tượng lời luận rất chính xác.

Đây không phải điểm yếu của riêng ai. Mọi người đều có xu hướng này, kể cả những người rất thông minh. Đó là cách bộ não tiết kiệm sức lực khi xử lý thông tin.

Hiệu ứng Barnum

Có một hiện tượng đi kèm, gọi là hiệu ứng Barnum hay Forer. Trong các thí nghiệm tâm lý, người ta đưa cho nhiều người cùng một mô tả tính cách chung chung và nói rằng đó là mô tả riêng cho họ. Phần lớn người tham gia đánh giá mô tả rất đúng. Những câu như “đôi khi bạn hay nghi ngờ bản thân” hay “bạn có tiềm năng chưa được khai thác hết” đúng với hầu hết chúng ta.

Nhiều lời luận huyền học dùng các câu đủ rộng để hợp với nhiều người. Điều này không có nghĩa lời luận vô ích, nhưng nên nhắc ta rằng cảm giác “đúng” chưa phải bằng chứng.

Cách kiểm tra đơn giản

Bạn có thể thử ba cách. Thứ nhất, đọc mô tả của một cung hay một số khác không phải của bạn, và xem bạn có thấy khớp không. Nếu cũng khớp, mô tả có thể quá chung. Thứ hai, tìm một ví dụ không khớp với lời luận, và ghi lại. Thứ ba, hỏi người thân xem họ có thấy mô tả đó giống bạn không, thay vì tự đánh giá.

Nhận ra thiên kiến trong chính mình

Một dấu hiệu hay gặp là khi bạn đọc mô tả về cung khác và tìm cách giải thích cho nó khớp: “à, cái này chắc là lúc mình còn nhỏ”. Khi thấy mình đang phải làm việc để câu chữ khớp, đó là lúc nên dừng và hỏi: nếu không có câu này, mình có thấy giống không. Cách hỏi thẳng và trung thực như vậy làm tăng dần khả năng nhận ra thiên kiến của bạn theo thời gian.

Vẫn có thể vui và có ích

Biết về thiên kiến xác nhận không có nghĩa bạn phải bỏ hẳn huyền học. Bạn vẫn có thể thưởng thức những hình ảnh, câu chuyện và cuộc trò chuyện mà chúng tạo ra. Chỉ cần nhớ dùng chúng như gợi ý để nghĩ, không như bằng chứng để tin. Và khi bạn nhận ra mình đang cố tìm lý do cho một điều muốn tin, đó là dấu hiệu tốt cho thấy bạn đang tự quan sát.

Công cụ tra cứu liên quan

Các công cụ trên dùng dữ liệu chung. Để đối chiếu đúng tuổi và Ngũ Hành của bạn, lập lá số Bát Tự miễn phí hoặc xem lịch vạn niên.